Mos groeit op een dak dat lang vochtig blijft: aan de noordkant, in de schaduw van bomen en op pannen met een ruw oppervlak. Een dun groen waas is vooral een kwestie van uiterlijk. Een dikke laag houdt water vast, groeit in de overlappen tussen de pannen en spoelt bij elke bui de dakgoot in. Vanaf dat moment hoort het bij het onderhoud van het dak.
Waarom mos juist op uw dak groeit
Mossporen zitten overal in de lucht. Ze slaan aan waar een oppervlak lang nat blijft en waar zich stof en organisch vuil verzamelt. Een noordelijk dakvlak droogt na regen of dauw veel trager op dan een dakvlak op het zuiden. Overhangende takken geven schaduw en laten blad en stuifmeel achter, en dat werkt als voedingsbodem.
Het pantype telt ook mee. Betonnen pannen hebben een gekleurde toplaag die na jaren verweert. Het ruwere oppervlak eronder houdt vocht en vuil vast, en daar groeit mos snel op. Ongeglazuurde keramische pannen nemen meer vocht op dan geglazuurde of verengobeerde pannen. Op een plat dak groeit mos vooral in grind, op plekken waar de leislag van de bitumen is verdwenen en in hoeken waar vuil blijft liggen.
Wat mos met een pannendak doet
Mos werkt als een spons. Het neemt regenwater op en geeft het langzaam weer af, waardoor de pannen eronder dagen nat blijven. Dat heeft een paar gevolgen:
- water wordt in de overlap tussen twee pannen vastgehouden en kan bij wind onder de pan door lopen
- pannen die lang nat zijn, schilferen bij vorst sneller af omdat het water in de poriën bevriest en uitzet
- losgeraakte plukken spoelen de dakgoot in en verstoppen de uitloop naar de regenpijp
- bij de nokvorsten houdt mos vocht vast tegen de specie, die daardoor sneller verbrokkelt
Onder de pannen ligt bij de meeste woningen een folie die water afvoert dat toch onder de pannen komt. Een bemost dak lekt daardoor meestal niet meteen. Bij oudere daken zonder folie, of met een folie die is vergaan, ligt dat anders. Daar komt water uit een volgegroeide overlap rechtstreeks op het dakbeschot. Hoe een pannendak is opgebouwd, bepaalt dus hoeveel risico mos geeft.
Mos op een plat dak
Op bitumen of EPDM zelf hecht mos slecht. Het groeit in het vuil dat erop ligt: in grind, in de hoek bij een opstand en rond de afvoeren. Het risico zit in wat er daarna komt. Waar mos een laagje aarde vormt, kunnen grassen en zaailingen van berken of wilgen wortelen. Wortels zoeken de naden van de dakbedekking op en kunnen die openwerken.
Daarnaast spoelt mos naar de afvoer en raakt de bladvanger verstopt. Bij een dak met opstaande randen ontstaat dan na een flinke bui een plas, die bij de opstanden een weg naar binnen zoekt. Op een plat dak gaat mos er dus vooral af om de afvoeren vrij te houden en begroeiing voor te zijn.
Hoe mos van het dak gaat
Bij een pannendak is dit de gebruikelijke werkvolgorde:
- Bij droog weer het mos mechanisch verwijderen met een schraper of borstel, van de nok naar beneden, zodat het niet onder de pannen wordt geschoven.
- Resten van het dak en uit de goot halen, zodat ze niet in de regenpijp belanden.
- Pannen nalopen die bij het schoonmaken gebroken, gescheurd of verschoven blijken, en die direct vervangen of terugleggen.
- Waar dat zinvol is een mosbestrijdingsmiddel aanbrengen dat voor dat doel is toegelaten. Dat werkt langzaam: de resten sterven af en spoelen in de weken erna met de regen weg.
Een hogedrukreiniger raden we af. De straal spuit water onder de pannen door en tast de toplaag van betonnen pannen en de engobe van keramische pannen aan. Direct na het spuiten ziet het dak er schoon uit. Het oppervlak is daarna wel ruwer, en mos komt juist sneller terug. Bleekmiddel en andere huishoudelijke middelen horen evenmin op een dak. Ze spoelen via de goot weg naar het riool of de tuin.
Wanneer het niet nodig is
Een dun groen waas op gave keramische pannen is geen reden om het dak op te gaan. Elke keer dat iemand over pannen loopt, kan er een breken, en een gebroken pan geeft meer kans op lekkage dan een dun laagje mos. Wacht tot het mos zichtbaar opbolt in de overlappen, tot het bij de vorsten in dikke kussens zit of tot de goot vaker verstopt raakt.
Bij betonnen pannen die al flink verweerd zijn, is schoonmaken vaak een tijdelijke stap. Als de toplaag weg is, komt het mos steeds terug en zuigen de pannen meer water op. Dan is de vraag eerder hoe lang het dak nog meegaat en wanneer vernieuwen logischer is dan elke paar jaar schrapen.
Voorkomen dat het terugkomt
De grootste winst zit in licht en lucht. Snoei takken die over het dak hangen, zodat het dak sneller opdroogt en er minder blad op valt. Houd de dakgoot en de bladvangers vrij, want een natte goot vol blad is een kweekbak voor mos aan de onderste rij pannen.
Sommige huiseigenaren laten een strip van zink of koper onder de nok aanbrengen. Regenwater neemt daar wat metaal mee, en dat remt de groei op de pannen eronder. Het effect is wisselend en meestal beperkt tot de bovenste meters van het dakvlak. Een jaarlijkse controle van het dak en de goot doet meer. Dat kan mooi samen met het gewone dakonderhoud in het najaar, na de bladval.
Gratis dakinspectie
Weet u niet zeker of het mos op uw dak schade doet, dan kan D.A.M. Dak een gratis dakinspectie doen in Rotterdam en omgeving. We bekijken de pannen, de vorsten en de goot, en u hoort of het mos weg moet of nog kan blijven liggen. Bel 06 2532 2587 of mail naar info@damdak.nl.
Veelgestelde vragen
Is mos op het dak schadelijk?
Een dun laagje op gave pannen doet weinig. Een dikke laag houdt water vast in de overlappen, laat pannen bij vorst sneller afschilferen en verstopt de goot. Op een plat dak kan mos de basis worden voor begroeiing met wortels die de naden opzoeken.
Mag ik mijn dak met een hogedrukreiniger schoonmaken?
Dat raden we af. De straal duwt water onder de pannen en beschadigt de toplaag van betonnen pannen en de engobe van keramische pannen. Het oppervlak wordt ruwer, waardoor mos sneller terugkomt. Mechanisch verwijderen bij droog weer is beter.
Wanneer haal ik mos het beste weg?
Bij droog weer, als het mos is opgedroogd en makkelijk loslaat. Veel mensen combineren het met het schoonmaken van de goot in het najaar, na de bladval. Op een nat of bevroren dak is het werk gevaarlijk en breken pannen sneller.
Waarom groeit er alleen mos aan de achterkant van mijn dak?
Meestal is dat het dakvlak op het noorden of het vlak in de schaduw van bomen of buurpanden. Dat droogt na regen en dauw trager op. Mos heeft daar lang genoeg vocht om te groeien, terwijl het zuidvlak in de zon snel droog is.
