Vochtplekken onder een plat dak worden meestal als lekkage gezien. Soms komt het water van de andere kant. Warme, vochtige lucht uit de woning trekt de dakconstructie in, koelt daar af en het vocht slaat neer tegen het koudste deel van het dak. Dat is condens. Het gevolg lijkt op een lek, met natte plekken, druppels en schimmel. Het herstel is wezenlijk anders.
Hoe condens ontstaat
Binnenlucht bevat waterdamp, vooral in de badkamer, de keuken en slaapkamers. Hoe warmer de lucht, hoe meer damp hij kan bevatten. Koelt die lucht af, dan komt er een punt waarop de damp niet meer in de lucht blijft. Dat heet het dauwpunt. Op dat punt slaat het vocht neer als water.
In een plat dak gebeurt dat als vochtige lucht in de constructie komt en daar een koude laag raakt. Bij een koud dak, waarbij de isolatie tussen de balken onder het dakbeschot ligt, is het beschot zelf die koude laag. ’s Winters is het beschot aan de bovenkant ijskoud. Vocht dat door kieren in het plafond of langs leidingen omhoog trekt, slaat aan de onderkant van het beschot neer. Bij een warm dak, met de isolatie bovenop, ligt de constructie aan de warme kant en treedt dit veel minder op. Dat geldt zolang de dampremmende laag onder de isolatie heel is.
Condens of lekkage herkennen
Een paar kenmerken helpen om het verschil te zien:
- condens treedt vooral op bij koud weer, ook in droge perioden, en lekkage na regen
- condens geeft vaak een groter, vlekkerig nat oppervlak, lekkage meestal een plek of spoor
- condens zit vaak boven een badkamer, keuken of slaapkamer
- bij condens ziet u soms een patroon van roestvlekjes of druppels op de plekken van de spijkers of schroeven, omdat die koud zijn
- schimmel in de hoeken van het plafond wijst eerder op condens dan op een lek
Twijfel blijft soms bestaan. Een vochtmeting op verschillende momenten helpt dan: na een droge, koude periode en na een regenbui bij zachter weer. Is het in de eerste situatie natter, dan is condens de waarschijnlijke oorzaak. Bij een vermoedelijk lek leest u meer bij daklekkage.
Waarom nieuwe dakbedekking dan niet helpt
Als het vocht uit de woning komt, verandert een nieuwe waterdichte laag op het dak niets aan de oorzaak. Soms verergert het zelfs. Een oude, licht doorlatende bedekking liet een deel van het vocht naar buiten ontsnappen. Een nieuwe, volledig dichte laag houdt het binnen in de constructie. Dat is een van de redenen dat een dak na vervanging van de bedekking soms nieuwe vochtproblemen geeft.
De oorzaak in de opbouw
Bij condens onder een plat dak gaat het meestal om een van deze situaties:
- een koud dak met isolatie tussen de balken en geen of een gebrekkige dampremmende folie aan de binnenkant
- een warm dak waarbij de dampremmende laag onder de isolatie beschadigd is of niet goed is aangesloten bij de randen
- doorvoeren van leidingen, afzuigkanalen of inbouwspots die gaten in de dampremming maken
- een badkamer of keuken zonder goede afzuiging, zodat er veel vocht in de lucht blijft
- bouwvocht in een nieuwe of net verbouwde woning, dat de eerste winter nog uit vloeren en muren trekt
Hoe het wordt opgelost
De gangbare aanpak bij een koud dak is het omzetten naar een warm dak. De oude bedekking gaat eraf. Op het beschot komt een dampremmende laag met goed afgeplakte naden, daarop isolatieplaten en daarop de nieuwe bedekking. De constructie ligt daarna aan de warme kant van de isolatie en blijft droog. Hoe dat in de praktijk gaat, staat bij dakisolatie.
De oude isolatie tussen de balken vraagt aandacht. Blijft er onder de nieuwe dampremming veel isolatie zitten, dan kan die dampremming zelf te koud worden en slaat het vocht daaronder neer. Daarom wordt per dak bekeken of de oude isolatie kan blijven, deels weg moet of helemaal moet worden verwijderd. Natte of beschimmelde isolatie gaat er altijd uit.
Bij een warm dak met een beschadigde dampremming is het herstel plaatselijker: het dak openen op de plek van het probleem, de dampremming herstellen en goed aansluiten op de randen en doorvoeren. Daarna sluit de isolatie en de bedekking weer.
Wat binnen helpt
Aan de binnenkant valt ook winst te halen. Een goede afzuiging in de badkamer en de keuken haalt vocht weg voordat het de constructie in trekt. Laat roosters in kozijnen open en droog geen was op een onverwarmde ruimte onder het dak. Kieren in het plafond rond leidingen en lampen kunnen worden gedicht. Een fout in de dakopbouw blijft daarmee bestaan. Wel komt er minder vocht in de constructie.
Wanneer het niet nodig is
In een nieuw of net verbouwd huis is wat condens in de eerste winter vaak bouwvocht. Dat neemt af als vloeren en muren zijn uitgedroogd. Een kleine, terugkerende plek boven de douche kan soms al verdwijnen met een betere afzuiging. In die gevallen is ingrijpen in het dak niet nodig. Blijven de plekken na een goed geventileerde winter terugkomen, of ruikt u schimmel in de ruimte onder het dak, laat dan de opbouw onderzoeken. Een plat dak dat al jaren condens heeft, kan rot in het beschot en de balken hebben.
Gratis dakinspectie
Twijfelt u of de vochtplekken onder uw dak van een lek of van condens komen, dan kan D.A.M. Dak een gratis dakinspectie doen in Rotterdam en omgeving. We bekijken het dak, meten vocht en kijken naar de opbouw. U hoort wat de oorzaak waarschijnlijk is en welk werk daarbij past. Bel 06 2532 2587 of mail naar info@damdak.nl.
Veelgestelde vragen
Hoe weet ik of het condens of lekkage is?
Condens treedt vooral op bij koud weer, ook als het droog is, en geeft vaak grotere vochtige vlakken boven een badkamer of slaapkamer. Lekkage hoort bij regen en geeft meestal een plek of spoor. Een vochtmeting op verschillende momenten maakt het verschil duidelijker.
Helpt een nieuwe dakbedekking tegen condens?
Nee. Condens komt van binnenuit. Een nieuwe, volledig dichte bedekking kan het vocht zelfs beter in de constructie vasthouden. Het herstel zit in de dampremming, de plek van de isolatie en de ventilatie in huis.
Wat is het verschil tussen een koud dak en een warm dak?
Bij een koud dak ligt de isolatie onder het dakbeschot, tussen de balken. Het beschot blijft dan koud en vocht kan ertegen condenseren. Bij een warm dak ligt de isolatie bovenop de constructie, met een dampremmende laag eronder. De constructie blijft dan warm en droog.
Moet de oude isolatie eruit als het dak warm wordt gemaakt?
Dat hangt af van hoeveel isolatie er tussen de balken zit en hoeveel er bovenop komt. Blijft er te veel onder de nieuwe dampremming, dan wordt die te koud. Natte of beschimmelde isolatie gaat er altijd uit. Dit wordt per dak bekeken.
